Ιστότοπος για τους Φιλιατες και οχι μονο- με νέα και παλιά, ειδήσεις και σχόλια, λαογραφικά και φωτογραφικά θέματα και την εφημεριδα μας ¨τα ΝΕΑ των Φιλιατών¨ σε ηλεκτρονική μορφή


 Ατομικότητα και ομαδικότητα στην ποιοτικήχρήση των σχολικών βιβλίων: Πώς να χειρίζονται Δάσκαλοι και Μαθητές τις ιδέες, τα πράγματα και τους ανθρώπους;

ΜΑΣΤΟΡΙΔΗΣ ΓΙΩΡΓΟΣΓιώργος Μαστορίδης

Οι έννοιες άνθρωπος, σχολείο και βιβλίο, δάσκαλος και μαθητής, δοκιμάζονται και αξιολογούνται καθημερινά στην κοινωνία με πρωταρχικό κριτήριο την ποιότητα. Το σχολείο, ως μία μικρή κοινωνία ή ομάδα ατόμων, ασφαλώς ενδιαφέρεται τόσο ατομικά όσο και συνεργατικά, για την ποιότητα. Η ατομική και η ομαδική αγάπη, το ενδιαφέρον και προσπάθεια για την ποιότητα της σχολικής ζωής εκπληρώνουν τους βασικούς στόχους της σχολικής μάθησης. «Ένας άνθρωπος αξίζει τόσο, όσο αξίζει αυτό που αγαπάει» υποστήριζε ο κορυφαίος Αμερικανός συγγραφέας Σολ Μπέλοου (1914-2005), βραβευμένος με το βραβείο Νόμπελ το 1976.

Ποιος είναι λοιπόν ο σκοπός της Σχολικής Αγωγής; Ο Ευάγγελος Παπανούτσος (1900-1982) σε άρθρο με τίτλο «ΣΧΟΛΕΙΟ ΚΑΙ ΖΩΗ», το οποίο συμπεριλαμβάνεται στη συλλογή «Οι δρόμοι της ζωής», εκδόσεις ΦΙΛΙΠΠΟΤΗ 1985, τονίζει χαρακτηριστικά τα εξής: « …Αν θέλουμε να το διατυπώσουμε με αδρές γραμμές, το πρόγραμμα της σχολικής αγωγής είναι, να καθοδηγήσουμε και να ασκήσουμε τους Νέους, τον καθένα ανάλογα με τις κλίσεις και τις ικανότητές του, πώς να χειρίζονται τις ιδέες, πώς να χειρίζονται τα πράγματα, πώς να χειρίζονται τους ανθρώπους». Και συνεχίζει: «Εκτιμώ ιδιαίτερα τη λέξη «χειρισμός» – operation, στη διεθνή επιστημονική γλώσσα. (Ή ελληνική έχει την ίδια καταγωγή με τη γερμανική Behandlung). Οι μυημένοι στα σύγχρονα ψυχολογικά και επιστημολογικά ρεύματα θα θυμηθούν εδώ τί ρόλο παίζει στις αναλύσεις του Jean Piaget το επίθετο operationnel: με αυτό χαρακτηρίζονται οι συνειδησιακές λειτουργίες, τόσο οι στοιχειωδέστερες όσο και οι συνθετότερες μορφές τους. Όλες κατά βάθος είναι ένας χειρισμός.

Χειριζόμαστε με κάποιο τρόπο στοιχεία που μας δίνονται, είτε αντιλαμβανόμαστε ένα αντικείμενο μέσα στο χώρο, είτε παίζοντας πλάθουμε και στολίζουμε ένα χιονάνθρωπο, είτε διατυπώνουμε ένα πλέγμα σχέσεων με μιαν αλγεβρική παράσταση. Έτσι μπορούμε άριστα να πούμε ότι έργο της αγωγής που μας ετοιμάζει για μιαν επιτυχημένη προσαρμογή στις ανάγκες της ζωής, είναι να μας διδάξει και να μας γυμνάσει πώς να «χειριζόμαστε» τις ιδέες – τα πράγματα -τους ανθρώπους. «Χειρίζομαι τις ιδέες» θα πει συλλέγω πληροφορίες αλλά και τις «δουλεύω», τις ελέγχω, τις ξεκαθαρίζω, τις κάνω παραγωγικές, από τις ήδη αποκτημένες και με τις αποκτημένες γνώσεις αποκτώ νέες που με βοηθούν να προχωρήσω ακόμη παραπέρα στην αντίληψη και στην εξήγηση του γύρω μου κόσμου. «Χειρίζομαι τα πράγματα» σημαίνει ανακαλύπτω και μετασχηματίζω υλικά, επινοώ εργαλεία και τρόπους για να φτάσω σ’ ένα χρήσιμο αποτέλεσμα, σε μια κατασκευή που προορίζεται να ικανοποιήσει μιαν άμεση ή έμμεση ανάγκη μου, πρακτική ή καλαισθητική. Αυτόν λ.χ. το χειρισμό κάνει ο τεχνίτης που εκτελεί μιαν υδραυλική εγκατάσταση, και ο γλύπτης που «δουλεύει» μια πλαστική εικόνα από πηλό. Και με τη φράση «χειρίζομαι τους ανθρώπους» εννοούμε πως ξέρω και μπορώ να συμπεριφερθώ σκόπιμα απέναντί τους, να συνεργαστώ, να συναγωνιστώ, να διασκεδάσω μαζί τους, να τους πλησιάσω για να με πλησιάσουν, να τους καταλάβω για να με καταλάβουν και με τη σύμπραξη να επιτύχω σ’ ένα ατομικό ή κοινής ωφέλειας έργο».

Όλες «οι συνειδησιακές λειτουργίες, τόσο οι στοιχειωδέστερες όσο και οι συνθετότερες μορφές τους», είναι κατά βάθος ένας κακός ή καλός χειρισμός, ο οποίος προκαλεί αντίστοιχα θετικά ή αρνητικά συναισθήματα. Αυτό ακριβώς κρίθηκε στην πράξη κατά την εφαρμογή του Σχολικού Προγράμματος «ΒΙΛΙΟΦΙΛΙΑ ΚΑΙ ΟΙΚΟΛΟΓΙΑ του 65ου Γυμνασίου Αθηνών στη δωδεκαετία 1995-2007: Ο χειρισμός των ιδεών της βιβλιοφιλίας και της οικολογίας, ο χειρισμός και η φιλική μεταχείριση των σχολικών βιβλίων και ο χειρισμός των ανθρώπινων σχέσεων με πρωταρχικό σκοπό και στόχο την ποιοτική αναβάθμιση του σχολικού περιβάλλοντος και την καλύτερη σχολική ποιότητα. Με την βοήθεια και των σχολικών περιοδικών ΗΛΙΟΤΡΟΠΙΟ (20 τεύχη) και ΠΥΞΙΔΑ ΓΙΑ ΤΟ ΑΥΡΙΟ (11 τεύχη) καταβλήθηκε συντονισμένη προσπάθεια, ώστε να κατανοηθούν αφενός η δύσκολη έννοια της Ποιότητας και αφετέρου να υλοποιηθούν πρακτικά οι ποιοτικοί βιβλιοφιλικοί και οικολογικοί χειρισμοί.

1.Σχολική και ατομική περιουσία, ιδιοκτησία και δωρεάν ιδιοχρησία: Το σχολικό βιβλίο έχει πολλαπλή αξία, πνευματική, οικονομική, πολιτιστική, περιβαλλοντική και δημοκρατική. Η δωρεάν χορηγία του σύμφωνα με το πνεύμα του Νόμου 1566/85 αποσκοπεί στην ιδιοχρησία και όχι στην ατομική ιδιοκτησία. Συνεπώς η επιστροφή του σε άριστη κατάσταση έγινε βίωμα στους μαθητές, οι οποίοι με πολύ μεγάλη προθυμία και ευχαρίστηση ανταποκρίνονταν στις υποχρεώσεις του Προγράμματος.

2.Η έννοια της ποιότητας: Τι είναι η ποιότητα; Αναζητήσαμε στα λεξικά τη σημασία της και προσπαθήσαμε να κατανοήσουμε το περιεχόμενό της. Πραγματικά δεν είναι εύκολη η κατανόηση αυτής της έννοιας, όσο και αν φαίνεται παράξενο. Ευκολότερα γίνεται κατανοητή με ένα απλό παράδειγμα: Έχουμε δύο μήλα, το ένα καλής   και το άλλο κακής ποιότητας. Ποιος θα προτιμούσε το σάπιο και χαλασμένο; Συμφωνήθηκε λοιπόν ο ορισμός της ποιότητας που δίνει ο κ. Μπαμπινιώτης στο Λεξικό: «ποιότητα είναι το σύνολο των θετικών ιδιοτήτων ενός πράγματος».

   3.Τι δεν είναι ποιότητα: Ευκολότερα κατανοεί κανείς την έννοια της ποιότητας, αν προσπαθήσει να σκεφτεί τί δεν είναι ποιοτικό: τρόφιμα κακής ποιότητας, βρώμικο σχολείο, σχισμένο βιβλίο. Η χρήση των επιθέτων βοήθησε σημαντικά στην κατανόηση τι είναι και τι δεν είναι ποιοτικό. Έγινε κατανοητό ότι η καλή, άριστη, εξαιρετική, υψηλή, εκλεκτή ποιότητα μιας ενέργειας είναι προτιμότερη από την κακή, χείριστη, αηδιαστική αθλιότητα. Το σάπιο μήλο ασφαλώς προκαλεί όχι θετικά και ευχάριστα συναισθήματα.

4.Η ποιότητα της σχολικής ζωής: Είναι βέβαιο ότι η παιδική ηλικία και μάλιστα τα σχολικά χρόνια είναι τα καλύτερα χρόνια στη ζωή του ανθρώπου, επομένως είναι ανάγκη να φροντίζουμε το σχολικό περιβάλλον, ώστε να είναι δημιουργικό και να προκαλεί θετικά και ευχάριστα συναισθήματα. Πότε το σχολικό περιβάλλον είναι δημιουργικό και με πια κριτήρια μπορούμε να αξιολογήσουμε την ποιότητά του; Τα πιο απλά κριτήρια αξιολόγησης είναι η καθαριότητα, η λειτουργικότητα και η χρησιμότητα των σχολικών χώρων. Άλλο κριτήριο είναι η ποιότητα των σχολικών μαθημάτων, η οποία εξαρτάται από τα βιβλία και τα άλλα μέσα της σχολικής μάθησης. Ένα άλλο κριτήριο είναι η πολιτιστική σχολική δραστηριότητα που εξαρτάται από την δημιουργική συνεργασία μαθητών γονέων και καθηγητών.

5.Ομαδικότητα και αγωνιστικότητα: Βασικές προϋποθέσεις για την καλύτερη ποιότητα της σχολικής ζωής είναι το ομαδικό πνεύμα και η κοινή προσπάθεια για την επίτευξη στόχων για πρόοδο, ποιοτική αλλαγή και βελτίωση, ώστε το καλό να γίνεται συνεχώς καλύτερο. Η συνεργατική αντίληψη στα πλαίσια της ομάδας, όπως την εξυμνεί ο Νίκος Καζαντζάκης στο γνωστό κείμενό του «Δίπλωμα ανθρώπου», ήταν μόνιμη και σταθερή επιδίωξη: «Τα ομαδικά παιγνίδια υπηρετούν μεγάλο ηθικό σκοπό: σε συνηθίζουν να υποτάξεις την ατομικότητά σου σε μια γενική ενέργεια. Να μη νιώθεις πως είσαι άτομο ανεξάρτητο, παρά μέλος μιας ομάδας. Να υπερασπίζεσαι όχι μονάχα την ατομική σου τιμή παρά ολόκληρη την τιμή της ομάδας, όπου ανήκεις: σχολή, πανεπιστήμιο, πόλη, έθνος. ‘Έτσι από σκαλοπάτι σε σκαλοπάτι, το παιχνίδι μπορεί να σε ανεβάσει στις πιο υψηλές και αφιλοκερδείς κορυφές της ενέργειας. Στα σπορ δεν γυμνάζεις το σώμα σου μονάχα, γυμνάζεις, πάνω απ’ όλα, την ψυχή σου». Νίκος Καζαντζάκης «Δίπλωμα Ανθρώπου», ΤΑΞΙΔΕΥΟΝΤΑΣ ΑΓΓΛΙΑ, 1940.

Η σχολική ανθρωποπλασία, η συστηματική καθοδήγηση και η πρακτική άσκηση των νέων ν’ αγαπούν τα βιβλία και τη γνώση, πρέπει να αποτελεί πρωταρχικό παιδαγωγικό σκοπό και στόχο του σχολικού και εκπαιδευτικού έργου και στη σύγχρονη ψηφιακή εποχή. Τα ζητήματα, «πώς να χειρίζονται οι Μαθητές τις ιδέες, πώς να χειρίζονται τα πράγματα, πώς να χειρίζονται τους ανθρώπους», είναι συνεχώς επίκαιρα και διαμορφώνουν ως ένα βαθμό τις στάσεις και τους τρόπους ζωής στην Κοινωνία και την Πολιτεία.

DBFJth_XYAAPcnS

 

09/07/2017     www.politistikomellon.eu

 

 

 

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Ετικετοσύννεφο

Αρέσει σε %d bloggers: